ABD-İran geriliminde anlaşma: İran nükleer silah üretmeyecek, Hürmüz Boğazı açılıyor
Orta Doğu'da barış umutları sürüyor. Son yaşananların özeti şöyle;
ABD-İran Cephesi:
Washington ve Tahran arasında savaşın sona erdirilmesine yönelik anlaşmada sona yaklaşıldığı belirtiliyor. ABD'li yetkililer, anlaşmanın birkaç gün içinde imzalanabileceğini ve İran'ın nükleer programının tasfiyesi ile Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılmasının hedeflendiğini açıkladı. Ancak sahada karşılığı İran'ın ticari gemileri hedef almak üzere gönderdiği belirtilen çok sayıda İHA'nın ABD güçleri tarafından düşürülmesi oldu.
Nükleer Müzakereler:
ABD, İran'ın elindeki yüksek düzeyde zenginleştirilmiş uranyumun imha edilmesini veya ülke dışına çıkarılmasını isterken, Tahran'ın bu konuda çekinceleri bulunuyor. Taraflar arasında görüşmeler sürüyor.
Yaptırımlar ve Ekonomi:
Taslak anlaşma kapsamında İran'a yönelik yaptırımların kademeli olarak kaldırılması ve ülkenin dünya ekonomisine yeniden entegre edilmesi planlanıyor. Washington, bunun İran'ın anlaşmaya uyumuna bağlı olacağını vurguluyor.
İsrail-Lübnan Cephesi:
İsrail, müzakerelerin doğrudan tarafı olmasa da süreç yakından takip ediliyor. ABD, olası anlaşmanın Lübnan'daki gerilimin düşürülmesine katkı sağlayabileceğini değerlendirirken, İsrail güvenlik tehditlerine karşı operasyon serbestisini korumakta kararlı olduğunu belirtiyor.
İSRAİL ORDUSU BEYRUT'UN DAHİYE BÖLGESİNE HAVA SALDIRISI DÜZENLEDİ
İsrail ordusu, ateşkese rağmen Lübnan'ın başkenti Beyrut'un Dahiye bölgesine hava saldırısı gerçekleştirdi. AA muhabirinin aktardığına göre, İsrail savaş uçakları, ön uyarı yapmadan Beyrut'un güneyindeki Dahiye bölgesini bombaladı.
Bölgeden 2 patlama sesi duyulurken, hedef alınan noktalardan dumanlar yükseldi. İsrail ordusu, bir açıklama yaparak, Dahiye bölgesine düzenlenen hava saldırısını üstlendi. Açıklamada, Dahiye bölgesine düzenlenen saldırıda Hizbullah'a ait hedefin vurulduğu öne sürüldü.
İSRAİL'İN LÜBNAN'A SALDIRILARI VE ATEŞKES
İsrail ordusu, Lübnan'a 2 Mart'ta yoğun hava saldırıları başlatarak, ülkenin güneyinde birçok beldeyi işgal etmişti. Lübnan hükümeti bu sürede, ülkede yerinden edilenlerin sayısının 1 milyonu aştığını açıklamıştı. ABD Başkanı Donald Trump, 24 Nisan'da yaptığı açıklamada, Lübnan ile İsrail arasında 17 Nisan'da yürürlüğe giren 10 günlük geçici ateşkesin 3 hafta daha uzatıldığını duyurmuştu.
ABD arabuluculuğunda Lübnan ile İsrail arasında 14-15 Mayıs'ta gerçekleştirilen 3. tur görüşmeler sonucunda, 17 Mayıs itibarıyla ateşkesin 45 gün uzatılması kararlaştırılmıştı. Lübnan Sağlık Bakanlığı, son açıklamasında, İsrail'in 2 Mart'tan bu yana ülkeye düzenlediği saldırılarda 3 bin 756 kişinin hayatını kaybettiğini bildirmişti.
ABD Dışişleri Bakanlığı, Washington'daki 4. tur görüşmelerin ardından 3 Haziran'da İsrail ve Lübnan'ın, Hizbullah'ın saldırılarını tamamen durdurması ve tüm unsurlarını Litani Nehri'nin güneyinden çekmesi şartıyla "geniş kapsamlı ateşkes" konusunda mutabakata vardığını duyurmuştu. Hizbullah ise şartlı ateşkesi reddettiğini açıklamıştı. Ancak duyurulan ateşkes anlaşmalarına rağmen İsrail ordusu saldırılarını sürdürüyor.
İRAN NÜKLEER MÜZAKERELERİNDE KRİTİK VİRAJ: TASLAK METİN SIZDI!
İran ve Amerika Birleşik Devletleri arasında nükleer müzakereler ve dondurulmuş varlıklar konusunda kritik bir sürece girildi. Tahran'da diplomasi trafiği hızlanırken, bölgedeki son gelişmeleri muhabiri Ekber Karabağ canlı yayında aktardı. Mutabakat zaptı ile ilgili belirsizlikler sürerken, Katar heyetinin arabuluculuk çabaları ve İran içindeki protestolar gündemin üst sıralarında yer alıyor.
MÜZAKERELERDE TARİH BİLMECESİ VE KATAR’IN ROLÜ
Bölgedeki diplomatik hareketliliği değerlendiren muhabiri Ekber Karabağ, "ABD ve arabulucu olan Pakistan bugün için imza tarihi belirtmişti ancak İran net bir tarih vermiyor, bunun yakın bir gelecekte olabileceğini ifade ediyor" sözleriyle son durumu paylaştı. Katar heyetinin Tahran’daki temaslarına dikkat çeken Karabağ, "Katar heyetinin, varılacak olası mutabakat zaptı ile ilgili görüşmeler yapmak üzere Tahran'da olduğu ifade ediliyor" bilgisini aktardı.
6 MİLYAR DOLARLIK KAYNAK TARTIŞMASI
İran’ın dışarıdaki varlıklarının serbest bırakılması konusundaki dezenformasyona değinen Karabağ, "İran'ın Katar'da 6 milyar dolar değerinde parası bulunuyor. İran tarafı bu paranın serbest bırakılacağını söylerken, ABD bırakılmayacağını ifade ediyor; bu konudaki kafa karışıklığı sürüyor" dedi.
TAHRAN VE MEŞHED’DE MUTABAKAT TEPKİSİ
Mutabakata karşı olan grupların sokaklara döküldüğünü belirten Karabağ, "Dün akşam saatlerinde Tahran’da Dışişleri Bakanlığı önünde ve Meşhed’de bazı gruplar toplanarak bu meseleyi protesto etti. Hedeflerinde İran Dışişleri Bakanı Abbas Irakçı ve zaman zaman Kalibaf vardı" ifadelerini kullandı. Karabağ ayrıca bu kararların kişisel değil, "Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi’nde alındığını ve ülke liderine iletilerek onaylandığını" vurguladı.
TASLAK METNİN DETAYLARI: NÜKLEER SİLAH VE PETROL AMBARGOSU
Reuters haber ajansının geçtiği kritik bilgilere de değinen Ekber Karabağ, "Taslak mutabakat zaptı kapsamında Tahran nükleer silah edinmeyecek ve üretmeyecek. Ayrıca İran, elindeki 400 ila 450 kilogram olduğu tahmin edilen yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyum stoklarını seyreltmeyi kabul ediyor" sözleriyle aktardı. ABD’nin atacağı adımlara da değinen Karabağ, "ABD, İran’a uygulanan petrol yaptırımlarını belirli bir süre için kaldıracak ve İran'ın petrol satarak gelir elde etmesine izin verecek" ifadelerini kullandı. Karabağ, her iki tarafın da asıl resmi açıklamaların dikkate alınması gerektiği yönündeki uyarılarını hatırlatarak sözlerini noktaladı.
ABD-İRAN GERİLİMİNDE ANLAŞMA ÇIKTI
ABD ile İran arasında yürütülen görüşmelerde dikkat çeken bir aşamaya gelindi. Reuters'a konuşan İranlı bir yetkili, Tahran'ın nükleer silah üretmeme ve edinmeme taahhüdünde bulunduğunu açıklarken, anlaşma kapsamında Hürmüz Boğazı'nın ticari gemilere açılacağı ve ABD'nin deniz ablukasını kaldıracağı bildirildi.
ABD ile İran arasında aylardır süren diplomatik temaslarda yeni bir eşik aşıldı. Küresel enerji piyasaları ve bölge ülkeleri tarafından yakından takip edilen süreçte, tarafların anlaşmaya oldukça yakın olduğu yönünde açıklamalar peş peşe geldi.
ABD Başkanı Donald Trump, İran ile yürütülen müzakerelerde anlaşmanın bugün imzalanmasının planlandığını belirterek, mutabakatın hayata geçirilmesinin ardından Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılacağını duyurdu.