અમેરિકા-ઈરાન શાંતિ કરાર: ટ્રમ્પ અને પેઝેશ્કિયાને MoU પર હસ્તાક્ષર કર્યા

Us Iran Peace Mou: આખરે અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે યુદ્ધનો અંત આવ્યો છે. અમેરિકન રાષ્ટ્રપ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ અને ઈરાનના રાષ્ટ્રપ્રમુખ મસૂદ પેઝેશ્કિયાને બંને દેશો વચ્ચે છેલ્લા કેટલાય મહિનાઓથી ચાલી રહેલા યુદ્ધને સમાપ્ત કરવા માટે MoU પર ઔપચારિક રીતે હસ્તાક્ષર કરી દીધા છે. અમેરિકન અને ઈરાની અધિકારીઓના જણાવ્યા અનુસાર, બંને દેશોના રાષ્ટ્રપ્રમુખોએ બુધવારે આ MoU પર સહી કરી. આ કરાર તાત્કાલિક અસરથી લાગુ થઈ ગયો છે.

ચાર મહિનાથી ચાલી રહેલો સંઘર્ષ ખતમ

અમેરિકન અધિકારીના જણાવ્યા મુજબ, રાષ્ટ્રપ્રમુખ ટ્રમ્પે ફ્રાન્સના પેલેસ ઓફ વર્સેલ્સમાં મેક્રોન સાથે ડિનર દરમિયાન અમેરિકા-ઈરાન કરારની હાર્ડ કોપી પર પણ સત્તાવાર રીતે હસ્તાક્ષર કરી દીધા. સહી કરવામાં આવેલી કરારની કોપી ઈરાન અને મધ્યસ્થતા કરાવી રહેલા દેશોને મોકલી દેવામાં આવી છે. આ પહેલા રવિવારે અમેરિકન ઉપરાષ્ટ્રપ્રમુખ જેડી વેન્સ અને ઈરાનના મુખ્ય વાર્તાકાર મોહમ્મદ બાકેર ગાલિબાફે MoU પર ઇલેક્ટ્રોનિક રીતે સહી કરી હતી. અમેરિકન અધિકારીઓનું કહેવું છે કે MoU પર સહી થવાથી બંને દેશો વચ્ચે આશરે ચાર મહિનાથી ચાલી રહેલો સંઘર્ષ સમાપ્ત થઈ ગયો છે.

જિનીવા વાર્તા હજુ પણ પ્રસ્તાવિત

જોકે, શુક્રવારે બંને દેશોના વાર્તા દળોનું જિનીવામાં એકઠા થવાનો કાર્યક્રમ હજુ પણ નક્કી છે. ઈરાની અધિકારીઓએ જણાવ્યું કે શુક્રવારે સ્વિટ્ઝર્લેન્ડમાં યોજાનારી બેઠકનો ઉદ્દેશ્ય કરાર પર હસ્તાક્ષર કરવાનો નથી. સાથે જ, આ બેઠક વાસ્તવમાં થશે કે નહીં, તેના પર અંતિમ નિર્ણય આગામી થોડા કલાકોમાં લેવામાં આવે તેવી અપેક્ષા છે. પરંતુ આનાથી એવો પણ સંકેત મળે છે કે દસ્તાવેજ પર ડિજિટલ રીતે હસ્તાક્ષર થઈ ચૂક્યા છે તેથી સ્વિટ્ઝર્લેન્ડમાં આમને-સામને યોજાનારા હસ્તાક્ષર સમારોહનું આયોજન કરવામાં આવશે નહીં.

પરંતુ આનાથી એવો પણ સંકેત મળે છે કે દસ્તાવેજ પર ડિજિટલ રીતે હસ્તાક્ષર થઈ ચૂક્યા છે તેથી સ્વિટ્ઝર્લેન્ડમાં આમને-સામને યોજાનારા હસ્તાક્ષર સમારોહનું આયોજન કરવામાં આવશે નહીં. ઈરાનના વિદેશ મંત્રાલયના પ્રવક્તા ઈસ્માઈલ બઘાઈએ જણાવ્યું કે તેહરાનને પોતાના ક્રૂડનું વેચાણ કોઈપણ પરિવહન કે વીમા સંબંધિત પ્રતિબંધો વિના કરવાની મંજૂરી મળવી જોઈએ. તે વેચાણમાંથી થનારી આવક સુધી તેની સંપૂર્ણ પહોંચ હોવી જોઈએ.

શાંતિ ડીલમાં શું છે ખાસ?

-લેબનાન સહિત અન્ય તમામ સંઘર્ષવાળા મોરચાઓ પર કાયમી યુદ્ધવિરામ

-એકબીજાની સાર્વભૌમત્વ, પ્રાદેશિક અખંડિતતાનું સન્માન, આંતરિક બાબતોમાં દખલ નહીં કરે

-60 દિવસમાં અંતિમ કરાર પર સંમતિ. સંમતિથી આ સમય મર્યાદાને વધારી શકાય છે

-અમેરિકન નૌસેનાની નાકાબંધી સંપૂર્ણપણે દૂર થશે અને ઈરાન બાબતોમાં તેની દખલગીરી નહીં હોય

-30 દિવસમાં હોર્મુઝથી જહાજોની અવરજવર પુનઃસ્થાપિત કરવી

-અમેરિકા અને તેના સહયોગીઓ દ્વારા ઈરાનને 300 અબજ ડોલરની વિકાસ યોજનાની ઓફર

-અમેરિકા, ઈરાન પર લાગુ તમામ પ્રકારના પ્રતિબંધો હટાવશે

-ઈરાન પરમાણુ હથિયાર નહીં બનાવે, સંવર્ધિત યુરેનિયમ પર અંતિમ કરાર પહેલા વાત થશે

તેમણે એમ પણ કહ્યું કે અમેરિકાએ ઈરાનની ફ્રીઝ કરાયેલી સંપત્તિઓ સુધી તેની પહોંચમાં રહેલા અવરોધોને હટાવવાની પ્રતિબદ્ધતા દર્શાવી છે. ઈરાન ઈચ્છે છે કે તે પોતાના ક્રૂડની નિકાસ મુક્ત રીતે કરી શકે. તેના ક્રૂડને લઈ જનારા જહાજો અને વીમા સેવાઓ પર કોઈ રોક ન હોય અને ક્રૂડ વેચાણથી થનારી કમાણી સીધી તેને પ્રાપ્ત થઈ શકે. ઈરાનનું કહેવું છે કે આગામી 60 દિવસ સુધી બંને દેશોએ સંયમ રાખવો પડશે અને એવા કોઈપણ રાજકીય, આર્થિક કે સૈન્ય પગલાંથી બચવું પડશે જેનાથી કરારના અમલીકરણ અને પરસ્પર વિશ્વાસ પર નકારાત્મક અસર પડે.

જણાવી દઈએ કે આ પહેલા સ્વિટ્ઝર્લેન્ડના લૂઝર્ન શહેર નજીક બર્ગનસ્ટોક રિસોર્ટમાં શુક્રવારે યોજાનારા હસ્તાક્ષર સમારોહની તૈયારીઓ વચ્ચે અમેરિકન અધિકારીઓએ ચેતવણી આપી હતી કે આ કરાર માત્ર એક પ્રારંભિક માળખું છે. બંને પક્ષો કોઈપણ સમયે અંતિમ કરારથી પાછળ હટી શકે છે. એક વરિષ્ઠ અમેરિકન અધિકારીએ નામ ન આપવાની શરતે જણાવ્યું હતું કે સ્વિટ્ઝર્લેન્ડમાં યોજાનારી આગળની વાર્તા એ નક્કી કરશે કે આ માળખું એક પૂર્ણ અને કાયમી કરારમાં બદલાઈ શકશે કે નહીં. બીજી તરફ, બંને દેશો વચ્ચે થયેલી સહમતિ મુજબ, હસ્તાક્ષર બાદ 60 દિવસનો વાતચીતનો સમયગાળો શરૂ થશે, જેને બંને પક્ષોની સહમતિથી લંબાવી શકાય છે. આ જ સમયગાળામાં અંતિમ કરારની વિગતો નક્કી કરવામાં આવશે.