ਅਮਰੀਕਾ-ਇਰਾਨ ਸ਼ਾਂਤੀ ਸਮਝੌਤਾ: ਟਰੰਪ ਦਾ 'ਸਰੰਡਰ' ਜਾਂ ਰਣਨੀਤਕ ਜਿੱਤ?
ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਡੋਨਲਡ ਟਰੰਪ ਨੇ ਇਰਾਨ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਜੰਗ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਪਰ ਇਸ ਦਾ ਅੰਤ ਇੱਕ ਸਮਝੌਤੇ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਈ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕ 'ਸਰੰਡਰ' ਕਹਿ ਰਹੇ ਹਨ। ਟਰੰਪ ਨੇ ਜੰਗ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਚਾਰ ਵੱਡੇ ਟੀਚੇ ਰੱਖੇ ਸਨ: ਇਰਾਨ ਦੀ ਇਸਲਾਮਿਕ ਸੱਤਾ ਨੂੰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਕਰਨਾ, ਪਰਮਾਣੂ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਖਤਮ ਕਰਨਾ, ਪ੍ਰਾਕਸੀ ਸੰਗਠਨਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਖਤਮ ਕਰਨਾ, ਅਤੇ ਬੈਲਿਸਟਿਕ ਮਿਜ਼ਾਇਲ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰਨਾ।
ਇਸ ਟਕਰਾਅ ਵਿੱਚ 7,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕ ਮਾਰੇ ਗਏ ਅਤੇ 40,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਜ਼ਖਮੀ ਹੋਏ। ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਜੰਗੀ ਕਾਰਵਾਈਆਂ 'ਤੇ ਲਗਭਗ 10 ਲੱਖ ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਖਰਚ ਕੀਤੇ। ਪਰ ਜੰਗ ਖਤਮ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇਰਾਨ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਅਜੇ ਵੀ ਸੱਤਾ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਪਰਮਾਣੂ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖਤਮ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ, ਪ੍ਰਾਕਸੀ ਸੰਗਠਨਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਬਰਕਰਾਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਮਿਜ਼ਾਇਲ ਸਮਰੱਥਾ ਵੀ ਖਤਮ ਨਹੀਂ ਹੋਈ।
ਇਸ ਸਮਝੌਤੇ 'ਤੇ ਬੁੱਧਵਾਰ ਰਾਤ ਫਰਾਂਸ ਦੇ ਵਰਸਾਈ ਪੈਲੇਸ ਵਿੱਚ ਦਸਤਖਤ ਕੀਤੇ ਗਏ, ਜਿੱਥੇ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਇਮੈਨੁਅਲ ਮੈਕਰੋਂ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਸਨ। ਇਰਾਨੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਮਸੂਦ ਪਜ਼ੇਸ਼ਕਿਆਨ ਨੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਦਸਤਖਤ ਕੀਤੇ। ਸਮਝੌਤੇ ਤਹਿਤ ਇਰਾਨ ਅਤੇ ਲੈਬਨਾਨ ਵਿੱਚ ਫੌਜੀ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਖਤਮ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਣਗੀਆਂ, ਹਰਮੁਜ਼ ਜਲ ਮਾਰਗ ਮੁੜ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਜਾਵੇਗਾ, ਅਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਨਾਕਾਬੰਦੀ ਖਤਮ ਹੋਵੇਗੀ।
ਇਹ ਸਮਝੌਤਾ 19 ਜੂਨ ਨੂੰ ਸਵਿਟਜ਼ਰਲੈਂਡ ਦੇ ਲੂਸਰਨ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਸਾਈਨ ਹੋਣਾ ਸੀ, ਪਰ ਸਹਿਮਤੀ ਬਣਨ ਕਾਰਨ ਇੱਕ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਦਸਤਖਤ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ। ਇਸ ਨੂੰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਤਣਾਅ ਘਟਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵਜੋਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਇਸ ਟਕਰਾਅ ਨੇ ਸਾਬਤ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਆਧੁਨਿਕ ਜੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਜਾਨੀ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਨੁਕਸਾਨ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਰਣਨੀਤਕ ਟੀਚੇ ਹਾਸਲ ਕਰਨਾ ਔਖਾ ਹੈ।