ਭਾਰਤੀ ਸੈਨਾ ਦੀ ਨਵੀਂ ਵਰਦੀ: ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਖ਼ਤਮ, ਮੁੱਛਾਂ-ਹੇਅਰਕੱਟ ਦੇ ਸਖ਼ਤ ਨਿਯਮ
ਭਾਰਤੀ ਸੈਨਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਵਰਦੀ (ਡਰੈੱਸ ਕੋਡ) ਅਤੇ ਰਹਿਣ-ਸਹਿਣ (ਗਰੂਮਿੰਗ) ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਬਦਲਾਅ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਸੈਨਾ ਵੱਲੋਂ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ 174 ਪੰਨਿਆਂ ਦੀ ਨਵੀਂ ਨਿਯਮਾਵਲੀ ‘ਆਰਮੀ ਯੂਨੀਫਾਰਮਜ਼-2026’ ਤਹਿਤ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਸ਼ਾਸਨਕਾਲ (ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਦੌਰ) ਤੋਂ ਚੱਲੀਆਂ ਆ ਰਹੀਆਂ ਕਈ ਰਵਾਇਤਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤੀਕਾਂ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਲਈ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਭਾਰਤੀ ਫ਼ੌਜ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੁਧਾਰਾਂ ਦਾ ਮੁੱਖ ਮਕਸਦ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਮਾਨਸਿਕਤਾ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰਕੇ ਭਾਰਤੀ ਸੈਨਿਕ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ, ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਬਦਲਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਛਾਣ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਨਾਲ ਉਭਾਰਨਾ ਹੈ।
ਇਸ ਨਵੀਂ ਨਿਯਮਾਵਲੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਹੁਣ ਫ਼ੌਜ ਦੇ ਉੱਚ ਅਧਿਕਾਰੀ ਰਸਮੀ ਸਮਾਗਮਾਂ (ਫਾਰਮਲ ਡਰੈੱਸ) ਦੌਰਾਨ ਬੰਦ ਗਲੇ ਵਾਲੀ ‘ਬੰਡੀ ਜੈਕਟ’ ਪਹਿਨ ਸਕਣਗੇ। ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਭਾਰਤੀ ਪਹਿਰਾਵੇ ਨੂੰ ਅਧਿਕਾਰਤ ਫ਼ੌਜੀ ਵਰਦੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਅਧਿਕਾਰਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਅਫ਼ਸਰਾਂ ਨੂੰ ਬੰਦਗਲਾ, ਲਾਊਂਜ ਸੂਟ, ਕੰਬੀਨੇਸ਼ਨ ਡਰੈੱਸ ਜਾਂ ਟਾਈ-ਸ਼ਰਟ ਦੇ ਨਾਲ ਵੀ ਬੰਡੀ ਪਹਿਨਣ ਦੀ ਖੁੱਲ੍ਹ ਹੋਵੇਗੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਰੰਗ ਅਤੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਦੇ ਮਾਪਦੰਡ ਤੈਅ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।
ਨਵੇਂ ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਤਹਿਤ ਪਰੇਡਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰਨਾਂ ਫ਼ੌਜੀ ਸਮਾਰੋਹਾਂ ਦੇ ਨਿਯਮ ਵੀ ਬਦਲ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਹੁਣ ਪਰੇਡ ਦਾ ਨਿਰੀਖਣ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸੀਨੀਅਰ ਸੈਨਿਕ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਲਈ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਤਲਵਾਰ ਲੈ ਕੇ ਚੱਲਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਕਈ ਵਰਦੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਪਹਿਨੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਰਵਾਇਤੀ 'ਪਾਊਚ ਬੈਲਟ' ਨੂੰ ਵੀ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਕੁਝ ਖ਼ਾਸ ਰੈਜੀਮੈਂਟਲ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਹੁੰਦੀ ਰਹੇਗੀ।
ਸੈਨਾ ਨੇ ਸਾਰੇ ਰੈਂਕਾਂ ਦੇ ਜਵਾਨਾਂ ਲਈ ਸਰਦੀਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਵਿਹਾਰਕ ਵਰਦੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ 'ਡਰੈੱਸ 3B' ਦਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਅੰਗੋਲਾ ਸ਼ਰਟ, ਬੈਟਲ ਜੈਕਟ ਅਤੇ ਬੇਰੇਟ (ਗੋਲ ਟੋਪੀ) ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਵਰਦੀ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਦੌਰ ਦੀ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਣ ਵਾਲੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਨੂੰ ਵੀ ਬਦਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਤਹਿਤ ‘ਰੌਇਲ’ ਵਰਗੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਫ਼ੌਜੀ ਕੋਸ਼ ਵਿੱਚੋਂ ਖ਼ਾਰਜ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਸੈਨਾ ਦੇ ਐਡਜੂਟੈਂਟ ਜਨਰਲ ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਜਨਰਲ ਵੀ.ਪੀ.ਐੱਸ. ਕੌਸ਼ਿਕ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਬਦਲਾਅ ਭਾਰਤੀ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਹਨ।
ਫ਼ੌਜੀਆਂ ਦੀ ਨਿੱਜੀ ਸਾਫ਼-ਸਫ਼ਾਈ ਅਤੇ ਸਜਾਵਟ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਨਵੇਂ ਨਿਯਮ ਬੇਹੱਦ ਸਖ਼ਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ:
ਮਹਿਲਾ ਸੈਨਿਕ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸਾਦੇ ਰੰਗ ਦੀ ਸਾੜ੍ਹੀ ਜਾਂ ਕੁੜਤਾ-ਸਲਵਾਰ ਪਹਿਨਣ ਦੀ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਪਰ ਬਿਨਾਂ ਬਾਹਾਂ ਵਾਲੇ (ਸਲੀਵਲੇਸ) ਕੁੜਤੇ, ਪਲਾਜ਼ੋ ਅਤੇ ਸਿਗਰੇਟ ਪੈਂਟ ਪਹਿਨਣ ’ਤੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੋਕ ਹੋਵੇਗੀ। ਕਾਸਮੈਟਿਕਸ (ਮੇਕਅੱਪ) ਸਬੰਧੀ ਨਿਯਮਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਸਖ਼ਤ ਕਰਦਿਆਂ ਵਰਦੀ ਦੇ ਨਾਲ ਲਿਪਸਟਿਕ, ਰੰਗਦਾਰ ਨੇਲ ਪਾਲਿਸ਼, ਵੱਡੀ ਬਿੰਦੀ ਅਤੇ ਨੋਜ਼ ਪਿਨ (ਕੋਕਾ) ਪਾਉਣ 'ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾਈ ਗਈ ਹੈ। ਵਿਆਹੀਆਂ ਮਹਿਲਾ ਅਧਿਕਾਰੀ ਸ਼ਿੰਦੂਰ ਲਗਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਬਸ਼ਰਤੇ ਉਹ ਬੇਰੇਟ ਜਾਂ ਫ਼ੌਜੀ ਕੈਪ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਛਿਪਿਆ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬਾਹਰ ਦਿਖਾਈ ਨਾ ਦੇਵੇ।